Portugal: de kolonisator gekoloniseerd - Mark Blaisse
1238
post-template-default,single,single-post,postid-1238,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode-content-sidebar-responsive,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-10.1.1,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive

Portugal: de kolonisator gekoloniseerd

De idyllische, enigszins verouderde kustplaats Cascais, vlakbij Lissabon, heeft de afgelopen jaren grote opknapbeurten gekend. Nieuwe winkels, flatgebouwen, hotels en clubs kwamen als paddenstoelen uit de grond, en dat in tijden van economische malaise. Zo verrees er ook uit het niets een extravagant condominium van veertien verdiepingen, dat het uitzicht van veel bewoners wegneemt maar zelf trots over de zee uitkijkt. Deze ‘Estoril Sol Residence’ kon alleen maar het licht zien dankzij investeerders uit Angola, die ook het leeuwendeel van de luxueuze flats hebben gekocht. Het complex heet in de volksmond niet voor niets het ‘Angola-gebouw’.

Wie door het bij toeristen steeds populairder wordend Lissabon flaneert, ziet ongebruikelijk veel mondaine Afrikanen met peperdure design aankopen, van kleding tot Louis Vuitton- tassen, over straat lopen. En juist boven deze beroemde tassenwinkel houdt Isabel dos Santos kantoor, de rijkste vrouw van Afrika en niet toevallig de dochter van de in augustus afgetreden Angolese president, José Eduardo dos Santos. De hyperactieve onderneemster heeft de afgelopen jaren belegd in banken, media, wijngoederen en energiebedrijven met geld dat vloeit uit de verkoop van olie. Terwijl Portugal kampte met de economische crisis, waren internationale oliemaatschappijen zover dat zij de enorme Angolese reserves te gelde konden maken, die in 2002 werden ontdekt, het jaar waarin een einde kwam aan een veertig jaar durende burgeroorlog. Met name de familie Dos Santos profiteerde daarvan door honderden miljoenen via Portugal wit te wassen. In Angola heet Portugal de ‘wasserette’. Dat deze betiteling klopt werd enkele maanden geleden nog eens bewezen toen de vicepresident van Angola, Manuel Vicente, betrapt werd op het omkopen van een Portugese rechter aan wie hij 810.000.- euro betaalde om een corruptieonderzoek tegen hem stil te leggen. Zelfs in Angola schrok men van het gemak waarmee het Portugees juridisch apparaat kon worden gemanipuleerd.

Ondanks de waarschuwingen uit Brussel lijkt de voormalige bezetter inmiddels zo afhankelijk van Angolees kapitaal dat het zich niet kan veroorloven adequate maatregelen te nemen. Lissabon heeft tijdens de economische crisis een injectie van 111 miljard dollar moeten aanvragen van internationale crediteuren, en was jarenlang hopeloos op zoek naar investeerders. Waar het geld precies vandaan kwam was een vraag die kennelijk niet gesteld mocht worden. Defensieve Portugese politici vragen zich zelfs af waarom investeringen uit Afrika sneller onder de loep worden gelegd dan bijvoorbeeld uit China. Waar Chinees geld vandaan komt is immers ook niet altijd helder. Is hier misschien sprake van racisme? Portugese banken hoeven alleen te checken of er ondernemingen in Angola staan tegenover het geld dat wordt gestort. Hoe die ondernemingen in het bezit van de klant zijn gekomen zou hun probleem niet zijn.

Isabel Dos Santos is niet alleen onderneemster, zij is ook de hoogste baas van de nationale oliemaatschappij, Sonangol, en daarmee zit zij comfortabel op de belangrijkste inkomstenbron van het land. Volgens het Amerikaanse blad Forbes is zij inmiddels 3,5 miljard dollar waard en dat laat zij zien ook. Aan haar vinger werd deze zomer een ring met een diamant van 404 karaat gezien, vermoedelijk een koopje, aangezien de familie Dos Santos eigenaar is van de Zwitserse juwelier Grisogno, die de ring ontwierp. Mevrouw Dos Santos zit niet alleen vooraan bij modeshows in Parijs en Hollywood, zij geeft ook lezingen aan de prestigieuze London School of Economics, waar colleges onder meer zullen gaan over het bestrijden van corruptie. Ook spreekt zij op congressen in oliehoofdstad Houston, waar ook eens de toenmalige baas van ExxonMobil in de zaal zat, de tegenwoordige minister van buitenlandse zaken van de Verenigde Staten, Rex Tillerson. Goede relaties met Washington zijn nooit weg. Intussen staat Isabel dos Santos op de Transparency International lijst van de vijftien meest corrupte individuen op aarde.

Al haar ‘avonturen’ plaatst zij op Instagram, tot grote woede van haar landgenoten, van wie er in 2016 al 350 onnodig aan geelzucht zijn overleden vanwege gebrek aan geld voor medicijnen. Volgens de Katholieke Universiteit van Luanda is er, tussen 2002 en 2015, 189 miljard dollar het land uit gesmokkeld door de Angolese elite, een van de oorzaken van de lage levensstandaard van de gewone burger. Om een indruk te geven: meer dan de helft van de Angolezen moet leven van een kleine drie dollar per dag.

(Dit is overigens het ‘normale’ beeld in Afrikaanse landen die dankzij de vondst van olie en gas uit de armoedespiraal zouden kunnen komen ware het niet dat de leiders daarvoor te zelfzuchtig zijn. Een goed ander voorbeeld in Equatoriaal-Guinea, met nog geen miljoen inwoners, van wie meer dan de helft aan de rand van de existentiële afgrond leeft.)

 

Lissabon moet leren leven met het gegeven dat Angola geen arm landje meer is, zoals dat honderden jaren is geweest, een kolonie die straffeloos leeggezogen kon worden door de dominante en spijkerharde Portugese landheren. Wie nu in de Angolese hoofdstad Luanda rondloopt ziet blanke portiers bij hotels staan en blanke bewakers bij parkeerplaatsen waar lokale miljonairs hun dure auto’s neerzetten. Maar of deze omgekeerde wereld lang zal aanhouden is de vraag. De olieprijzen zijn dramatisch gedaald en de economie trekt ook in Portugal weer aan. Bovendien vinden er belangrijke politieke veranderingen plaats in Angola. De opvolger van Dos Santos, die na 38 jaar dictatuur, twee maanden geleden om gezondheidsredenen is opgestapt, heet Joao Lourenço, een man van wie wordt beweerd dat hij meer gevoel voor waarden en normen heeft dan diens voorganger. Een fatsoenlijke economische relatie met de voormalige kolonie zou ook het imago van de Portugezen verbeteren. Lourenço zou de kapitaalvlucht aan banden kunnen leggen en de sociale idealen van zijn ooit zo revolutionaire partij, de MPLA, nieuw leven kunnen inblazen. Maar of hij Isabel dos Santos kan heropvoeden lijkt op zijn minst twijfelachtig. Lourenço was ooit minister van Defensie onder president Dos Santos en heeft warme banden met de familie. En die zijn heilig.

 

Geen reactie's

Geef een reactie