The Edge of Democracy

Als het masker van beschaving wegvalt

Als ergens de democratie in een ernstige crisis verkeerd dan is het wel in Brazilië. Dat gegeven staat centraal in de gelauwerde documentaire The Edge of Democracy van de Brazilaanse cineast Petra Costa. Costa gaat diep in op de levens van voormalige presidenten Dilma Rousseff en Luis Inácio Lula da Silva (die als ‘sterren’ op het affiche worden opgevoerd), maar de film is ook een metafoor voor de mondiale neiging tot polarisatie, politiek geweld, haattaal en de opkomst van een moderne vorm van fascisme. Hoewel de huidige president Bolsonaro toegeeft dat hij de film niet heeft gezien noemde hij hem toch ‘rotzooi’ en is Costa volgens hem een ‘anti-Braziliaanse activiste’ die ‘het imago van het land in het buitenland schaadt.’ Costa mengt haar eigen familiegeschiedenis vernuftig met die van Brazilië. Ze steekt daarbij haar linkse sympathieën niet onder stoelen of banken en toont zich zeer teleurgesteld in de wapenfeiten van de progressieve partij. Haar grootvader deed zaken met de rechtse dictatuur, die in 1964 na een staatsgreep aan de macht kwam, terwijl haar beide ouders actief waren binnen de in 1980 opgerichte Arbeiderspartij. Uit die hoek kwam ook Lula, de hoop van progressief Brazilië, die echter ook niet immuun bleek voor honingpotten. Costa kreeg de gelegenheid de intiemste details van het zigzaggende politieke traject van Lula op te nemen waardoor de film een oprecht ogende biecht is geworden, die inzage geeft in de twijfels en verleidingen die machthebbers tegenkomen als ze eenmaal de top hebben bereikt. Ook Rousseff opent zich voor de camera van Costa. De flagrante afstandelijkheid tussen Rousseff en haar vicepresident Michel Temer is vanaf dag één van hun samenwerking zichtbaar. Dat hij haar, in al zijn opportunisme, zou laten vallen is dan al duidelijk. Prachtig zijn de menselijke gesprekken tussen Costa’s moeder en Rousseff over persoonlijke emoties tijdens haar presidentschap. Goede bedoelingen blijken het te verliezen van de Realpolitik van alledag, machtsmisbruik ligt altijd op de loer, evenals verraad. Zo is de documentaire veel meer dan het portret van twee politici.

Costa houdt een spiegel voor waarin te lezen valt dat het verstandig is om de antecedenten van politieke spelers na te trekken voordat er op ze wordt gestemd, dat vertrouwen mooi, maar gezonde achterdocht beter is en dat politieke kleur te midden van machtspelletjes zomaar kan veranderen van rood naar zwart. Costa vraagt zich af: ‘Wat doen we als het masker van beschaving wegvalt en wat we zien een angstaanjagend beeld is van onszelf? Waar vinden we de kracht om door de ruïnes te lopen en opnieuw te beginnen?’

The Edge of Democracy is op Netflix te zien.

Geen reactie's

Geef een reactie