Arabische wereld: red jezelf met oude waarden - Mark Blaisse
954
post-template-default,single,single-post,postid-954,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode-content-sidebar-responsive,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-17.0,qode-theme-bridge,disabled_footer_top,qode_header_in_grid,wpb-js-composer js-comp-ver-5.5.5,vc_responsive

Arabische wereld: red jezelf met oude waarden

Terwijl Turkije zijn Ottomaanse verleden gebruikt om de nationalistische trom te roffelen, wordt het in de Arabische wereld van kwaad tot erger als het gaat om trots en ambitie. Duizend jaar geleden straalden Damascus, Bagdad, Cairo en Alexandrië (alleen al met zijn unieke bibliotheek) zelfvertrouwen en kennis uit. Islam en innovatie gingen hand in hand, net als islam en tolerantie, islam en leren, islam en handel. Vandaag is het de enige regio op aarde die stilstaat om niet te zeggen achteruit gaat. Drie jaar na de Arabische Lente is de Arabische wereld verder van huis dan daarvoor. In Irak en Syrië probeert ISIS een nieuwe ‘califatische’ orde te scheppen en moet daarbij wedijveren met de in onze media nauwelijks genoemde Ansar al-Islam (‘Supporters van de islam’), de Militaire Raad van Iraakse Stammen (waarvan 80 stammen lid zijn) en het Leger van de Mannen van de Naqshbandi Orde (een groep die claimt zowel shiieten als Koerden aan boord te hebben, maar ook Ba’atische soennieten die ooit trouw waren aan Saddam Hussein). Wie niet bij de ISIS of een van de andere opstandige groeperingen hoort wordt verjaagd, gekeeld of levend begraven. So far voor ‘beschaving’. In Egypte hebben de ‘gevaarlijke’ Moslim Broeders plaats moeten maken voor een militaire dictatuur, in Libië is de chaos compleet, net als in Jemen, terwijl het voor de Palestijnen onmogelijk blijft een normaal bestaan op te bouwen. In Saoedi Arabië wordt de opstand tegen het vette oliekapitalisme alleen nog maar met geld in toom gehouden. Hoelang nog? Alleen Tunesië lijkt een stap richting democratisering te hebben gezet, maar toen ik daar onlangs op bezoek was bleken de jonge mensen die de revolutie moeten afmaken moe en gedesillusioneerd.

Hoe is het mogelijk dat het de 350 miljoen Arabieren niet lukt om vrede te handhaven, democratie te ontwikkelen en geluk te vinden in plaats van een steeds toenemende misère? Zoals The Economist begin juli terecht opmerkte is een deel van het antwoord te vinden bij de moderne interpretatie van islam, waarbij spiritualiteit en politieke autoriteit onafscheidelijk zijn. Door staat en moskee niet te scheiden wordt de ontwikkeling van een onafhankelijke, dus neutrale politieke structuur onmogelijk gemaakt of in elk geval sterk afgeremd. Daarbij komt dat armoede en werkloosheid velen dwingt om redding te zoeken binnen de een of andere sekte, met als gevolg wederzijdse haat in plaats van verbroedering. Eén front vormen is de hedendaagse Arabier kennelijk niet gegeven, dat zien we dagelijks in het conflict tussen Israël en Palestina: de Palestijn wordt door de gemiddelde Arabier even zeer geminacht als door de gemiddelde Israëli.
Islam en democratisering gaan in Indonesië wel redelijk harmonieus met elkaar om, waarom kan dat dan bijvoorbeeld dan niet in Irak? Waarom is het zo moeilijk om transparantie af te dwingen, of een vrije pers te garanderen, vrouwenrechten te beschermen, onafhankelijke rechters en politiemensen af te leveren en vakbonden te tolereren? Zonder liberale staat geen liberale economie en al helemaal geen broodnodige innovatie. Wanneer heeft een Arabier voor het laatst een Nobel prijs gewonnen (behalve voor literatuur)? Precies.
Onvrede over de economie duwt de bevolking de moskee in, de enige vrijplaats om te discussiëren en plannen te beramen. De moskee als sociaal middelpunt, opvangcentrum en gaarkeuken: dat was het succes van de Moslim Broeders. En dat was dus ook het falen van de bestaande orde, gebaseerd op corruptie en machtsmisbruik (Egypte, Libië, Syrië, Irak, Saoedi Arabië, Algerije, Marokko, Tunesië…) En de jeugd die de hervormingen moet aanzwengelen en zijn heil niet automatisch van Allah laat afhangen? Die ziet werkloos via de sociale media hoe het elders wel kan.
Militair ingrijpen door (gehate) buitenlandse mogendheden biedt slechts een kortstondige oplossing. De Arabieren zullen zelf het heft in handen moeten nemen. Daarvoor moeten zij vooral leren inzien dat religie niet tot de liberale staat leidt die nodig is om investeerders aan te trekken en talent te behouden op het wereldtoneel mee te kunnen concurreren en dus te overleven. Diepgaande hervormingen zijn aan de orde. Pluralisme, open markten, educatie, innovatie, kortom de oude waarden weer in ere herstellen, daar begint het mee. Kijk inderdaad eens naar Indonesië, niet naar Europa of de VS. Democratie heeft vele gezichten, misschien wel een eigen Arabisch gezicht. Maar ook bij dat gezicht hoort geen willekeur, kelen afsnijden of vrouwenhandel.

Geen reactie's

Geef een reactie