Malta: waar corruptie intieme vriendschap heet. In memoriam Daphne Caruana Galizia - Mark Blaisse
1241
post-template-default,single,single-post,postid-1241,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode-content-sidebar-responsive,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-10.1.1,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive
Daphne Caruana Galizia

Malta: waar corruptie intieme vriendschap heet. In memoriam Daphne Caruana Galizia

Op 16 oktober is de Maltese journaliste Daphne Caruana Galizia door een autobom om het leven gekomen. In het vakantieparadijs is zowel de regering als de oppositie corrupt. Dat stel je in een democratie kennelijk niet aan de kaak zonder het met de dood te bekopen. Ik sprak haar voor onderstaand artikel twee weken geleden nog.

De keren dat premier Rutte de afgelopen jaren naar EU-partner Malta mocht afreizen zal hij regelmatig op zijn tong hebben gebeten. Er zijn veel lastige dossiers en enkele daarvan kon hij maar beter helemaal niet aansnijden. Over culturele verschillen valt tenslotte alleen maar te twisten.

Hij wist dat Russische oligarchen in Malta vrij gemakkelijk paspoorten kunnen kopen, abortus zelfs in geval van verkrachting uit den boze, maar gokken via internet in tegenstelling tot Nederland geoorloofd is. Jagers mogen ongebreideld op vogels mogen schieten. Men zal hem hebben verteld dat tien procent van de mondiaal migrerende vogels over Malta vliegt en tienduizenden het niet overleven. Dierenbeschermers dringen er bij toeristen op aan Malta niet te bezoeken zolang deze slachting aanhoudt. Hij zal begrepen hebben dat de meeste media in handen zijn van politieke partijen en er dus eerder sprake is van propaganda dan van journalistiek. Ook zal hij gehoord hebben dat corruptie niet de juiste omschrijving is voor het geregel en gesjoemel op de eilandengroep, met nog geen 430.000 inwoners: dat heet ‘intieme vriendschap’, onvermijdelijk in een kleine gemeenschap waar iedereen elkaar kent. Je bent links of rechts, altijd katholiek, en je wordt op je politieke kleur benoemd. Aangezien er maar een paar Maltese achternamen bestaan, is er vrijwel altijd wel een familieband te vinden. Lokale mores, geen sprake van vriendjespolitiek.

 

Alles in Malta is politiek en dat betekent dat, behalve de media, ook het juridisch apparaat, de politie en de kerk gepolitiseerd zijn. De pakkans bij misdrijven is klein en zolang je maar geld op tafel kunt leggen valt er veel te regelen. In de vestingstad Mdina woont een beroemde advocate die gespecialiseerd is in het vrij pleiten van lieden die op heterdaad zijn betrapt. Zij heeft geen bodyguard nodig want zij is geliefd. Haar initialen staan op het nummerbord van haar zwarte BMW, die zij ongestraft op een autovrije straat kan parkeren.

De in 2016 verschenen Panama Papers, waarin werd gerept van smeergeldaffaires op het hoogste Maltese niveau, vormden dan ook een onaangename verrassing voor de linkse regering van Joseph Muscat, die sinds 2013 aan de macht is. De namen van diens Minister van Energie, Konrad Mizzi, en die van kabinetschef Keith Schembri kwamen daar prominent in voor. Zij zouden in 2014, na een officieel bezoek aan Azerbeidzjan, waar belangrijke gas- en oliedeals werden getekend, offshore trusts in Nieuw-Zeeland hebben opgericht en ook (tevergeefs) geprobeerd hebben postbusbedrijven op te zetten in Panama. Volgens de Papers hadden zij een aanzienlijk onderhands douceurtje gekregen als dank voor het vastleggen van langjarige contracten tussen de Maltese energiecentrale Delimara en het Azerbeidzjaanse energieconcern SOCAR. Als tussenpersoon werd de dochter van de Azerbeidzjaanse president Aliyev, Leilah, genoemd. Opmerkelijk was dat de delegatie, onder aanvoering van Muscat, de Maltese pers niet mee had laten reizen naar Baku. Er waren dus geen getuigen bij de onderhandelingen en dat stuitte zelfs op de doorgaans meegaande redactieburelen op grote vraagtekens.

Als goede Maltees hield premier Muscat zijn mensen echter de hand boven het hoofd: minister Konrad werd niet ontslagen, alleen van zijn portefeuille ontheven, die de premier zelf ad interim overnam. Ook kabinetschef Schembri mocht blijven, bij gebrek aan harde bewijzen. Muscat heeft dit jaar nog tegenover de Maltese Independent ontkend dat er zelfs maar sprake is geweest van smeergeld, laat staan dat er ooit iets is overgemaakt.

Kennelijk kon hij niet vermoeden dat er nog een pikant detail uit de Papers naar boven zou komen: een derde Maltese persoon, ditmaal zonder naam en toenaam. Dat was de beruchte Maltese blogster Daphne Caruana Galizia niet ontgaan en na jaren zoeken is zij een paar weken geleden alsnog achter de identiteit van de verdachte gekomen. Het gaat om Michelle Muscat, de vrouw van de premier, die na het bezoek van haar man aan Azerbeidzjan, een miljoen dollar op haar bankrekening zou hebben gekregen. Afzender: Leilah Aliyeva, die tevens een handelsmaatschappij in energie op Malta blijkt te bezitten. Naam van de bank: Pilatus. Toevallig gevestigd in hetzelfde gebouw als de ambassades van Spanje, Ierland, Italië, Duitsland en Nederland. Maar toen de politie Bank Pilatus kwam binnendringen, op zoek naar bewijzen, waren de kluizen leeg. In Malta tip je elkaar tenslotte tijdig.

 

Malta was de eerste helft van 2017 –voor het eerst- voorzitter van de EU en Konrad kreeg zijn portefeuille terug. De premier kon die er echt niet bij hebben. Hoewel Malta zich niet slecht van zijn taak als voorzitter kweet en internationaal lof oogstte, begonnen de intieme vriendschappen binnen de regering de conservatieve oppositie behoorlijk op de zenuwen te werken. Zij beklaagde zich over de in haar ogen onaanvaardbare graad van corruptie door gigantische posters op te hangen met de portretten van de schuldigen. Het oog van de wereld was voor zes maanden op Malta gericht, daar moest van worden geprofiteerd. Maar de bevolking haalde haar schouders op, aangezien de pot gewoontegetrouw de ketel verweet wat iedereen al wist. Zo was het en is het nu eenmaal.

 

Premier Muscat, geschrokken van het vuur zo na aan zijn schenen, schreef in juni van dit jaar, nog tijdens het Maltees voorzitterschap, en dus tot grote schrik van Brussel, vervroegde verkiezingen uit. De partij van de premier won glansrijk, mede dankzij de economische bloei waarmee Malta onder zijn bewind werd gezegend. Ook Konrad won in zijn district en werd vervolgens benoemd tot (belangrijke) minister van Tourisme en Luchtvaart. Nu mag hij proberen Air Malta van de ondergang te redden, uiteraard met alle denkbare middelen. Bovendien is hij verantwoordelijk voor het verloop van ‘Valletta, Culturele hoofdstad van Europa 2018’ (naast Leeuwarden). Als klap op de vuurpijl komt overigens het Concertgebouworkest begin juli naar Malta.

 

De kunst van het regelen is niet per ongeluk een eigenschap die diep gegroefd zit in het Maltees DNA. De eilanden zijn duizenden jaren het slachtoffer geweest van piraten, roofridders, slavenhandelaren, religieuze sekten, fanatieke bekeerders en opportunistische koningshuizen. Wie in de grond graaft moet rode aarde vinden, zoveel bloed is er gevloeid, meestal in naam van Allah of God. Een sterk defensieve houding, achterdocht en clangedrag zijn onmisbare ingrediënten in de overlevingstactiek. Net als onderhandelen, uitruilen en zelfs chanteren, als het moet. Malta mag dan klein zijn, de overige EU-leden zullen sinds het toetreden van de eilandengroep in april 2003 gemerkt hebben dat zij in sommige zaken groot kunnen zijn. Hun relatie met Italië mag in deze als lichtend voorbeeld dienen. Maltezen boven de veertig spreken Italiaans omdat het chiquer is dan Maltees; de Maltezer keuken is voor een belangrijk deel Italiaans; de Maltezer stemmen in het Europees Parlement volgen die van Italië evenals die in de Commissie. Met Italië kunnen de Maltezen als geen ander geheime deals sluiten. Malta wil geen migranten uit Afrika? In ruil voor een olieconcessie zorgt Rome ervoor dat geen enkele bootvluchteling op Maltees grondgebied terecht komt. Via de Italiaanse geheime diensten worden de mensensmokkelaars in Libië gecompenseerd voor hun verliezen. De mensenhandel is volgens ingewijden in Valletta lucratiever dan die van drugs, dus gaat het om serieus geld, al wil niemand zeggen hoeveel. Malta kan en wil het zich veroorloven. Ook ten aanzien van de boorconcessies op zee kan zij dat, dankzij een nooit afgeschafte Britse erfenis, waarin wordt bepaald dat Malta een ‘search & rescue’-zone heeft die van Kreta tot Sicilië loopt, een veel groter gebied dus dan de normale territoriale wateren.

Met Libië (in vredestijd) onderhouden de Maltezers eveneens al eeuwen goede relaties. De luxe winkels in Tripoli werden, tot de burgeroorlog alles verwoestte, door hen gerund terwijl Libische zakenlieden graag investeerden in Valletta, waar zij ongehinderd van de Westerse ‘ondeugden’ konden genieten. Kolonel Gadaffi feestte er onder meer in zijn eigen vijfsterrenhotel Corinthia. En op diens verzoek werd de enige moskee die Malta rijk is gebouwd, in ruil (sic!) voor een katholieke kerk in Tripoli. Binnen het Middellandse Zeegebied is alleen de band met Turkije wat gespannen vanwege de ingesleten gewoonte van Maltezers om alles dat slecht, vunzig en onchristelijk is ‘Turks’ te noemen. Op vlaggen en schilderijen worden Turken telkens weer vernederd, onthoofd of geketend. In hekken en deuren verwerkte zwaarden steken ostentatief door halve manen. Gidsen hebben het om begrijpelijke redenen dan ook vooral moeilijk met hun gasten uit Istanboel en Ankara.

 

Geven en nemen, zo zou je de Maltese politiek het beste kunnen omschrijven. En die houding lijken de EU-partners zelf ten aanzien van de eilandengroep ook aan te nemen. Het gerucht gaat dat Joseph Muscat na zijn ambtstermijn graag voorzitter van de linkse fractie (Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten) in het Europees Parlement wil worden en zelfs hoopt Jean-Claude Juncker op te kunnen volgen als voorzitter van de Commissie. Het korte geheugen van de Brusselse politiek zal hem ongetwijfeld van pas komen. Ook Mark Rutte zal tegen die tijd vergeten zijn hoe hij zich verbaasde over die eenvoudig te verkrijgen Maltese paspoorten voor intieme vrienden.

Geen reactie's

Geef een reactie