Poetin en het heilige Rusland - Mark Blaisse
1376
post-template-default,single,single-post,postid-1376,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode-content-sidebar-responsive,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-17.0,qode-theme-bridge,disabled_footer_top,qode_header_in_grid,wpb-js-composer js-comp-ver-5.5.5,vc_responsive

Poetin en het heilige Rusland

Eén land, met één identiteit. Dat is wat Vladimir Poetin zijn volk heeft beloofd. Dat betekent ook één kerk, de Russisch Orthodoxe. In een land waar twintig procent van de bevolking moslim is, onderstreept Poetin de christelijke identiteit als vitaal onderdeel van zijn legitimiteit. De steun van de kerk is daarbij onontbeerlijk. De banden tussen het Moskous Patriarchaat en het Kremlin zijn zo oud als Rusland zelf. De kerk was altijd onderdanig aan de staat en een fervent aanhanger van centraal gezag. Vanaf de zestiende eeuw voorzagen de kerkleiders de wereldlijke macht van een Manifest van het Lot, waarin stond dat Moskou het tweede Jeruzalem en het derde Rome is (na Rome en Constantinopel). De opkomst van de atheïstische Sovjetstaat betekende het einde van de kerkelijke invloed. Na het vallen van de Muur bloeide de kerk weer even zelfstandig op maar werd al snel door Poetin ingezet als instrument voor zijn nationalistische politiek. Geld stroomde in zo’n ruime mate dat patriarch Kirill het Poetin-tijdperk als een ‘wonder van God’ benoemde.

Sinds enkele maanden is door dit wonder een flinke streep getrokken. De Oekraïense Orthodoxe Kerk, onder aanvoering van de oecumenische patriarch Bartholomeus, heeft een zogeheten tomos uitgevaardigd. Daarin staat in het Grieks, Engels en Oekraïens dat de kerk geheel onafhankelijk mag zijn van Moskou. De Oekraïense orthodoxen maken ruim dertig procent uit van alle orthodoxe christenen die onder het Moskous patriarchaat ressorteren. Met deze tomos valt dus bijna een derde van de basis onder Poetins steun en toeverlaat weg. Tientallen parochies zijn inmiddels overgestapt naar de concurrerende kerk van Bartholomeus en honderden zullen volgen. Dat betekent niet alleen het verlies van miljoenen gelovigen maar (vooral) van honderden miljoenen aan kerkbezittingen. Belangrijker nog is dat Kiev en niet Moskou nu over kerkelijke zaken gaat en die spelen een zeer belangrijke rol in het christelijk deel van de voormalige Sovjet-Unie. Rusland mag dan de Krim hebben geannexeerd, het is de ziel van Oekraïne kwijt.

In een recente reizende tentoonstelling, ‘Rusland -Mijn geschiedenis’, prijst de kerk zowel Iwan de Verschrikkelijke als Stalin de hemel in. Het Westen wordt, waar het maar kan, de hel in gewenst. In het kader van de expositie kondigde Poetin aan dat zijn land ‘als enige de echte christelijke waarden vertegenwoordigt en dat alle Russen in de hemel komen, terwijl de rest van de wereld geen tijd zal k’rijgen om vergiffenis te vragen.’

Kernboodschap van de tentoonstelling: Rusland is een aparte, unieke beschaving die alleen verantwoording verschuldigd is aan God. De curator was niemand minder dan bisschop Tikhon Shevkunov, Poetins biechtvader. Het ministerie van Defensie laat intussen zijn eigen kathedraal bouwen, de op twee na grootste van alle Orthodoxe kerken in de wereld. De treden die naar de hoofdingang leiden zullen gemaakt worden van omgesmolten Duits oorlogstuig dat tijdens WO II is buitgemaakt. In de praktijk zullen echter steeds minder Russische gelovigen in deze doorzichtige, nationalistische propaganda trappen en hun eigen overtuiging volgen. Nu God en Kremlin geen almachtig duo meer zijn moet Poetins regime op zoek naar een nieuwe, verbindende ideologie.

 

 

Geen reactie's

Geef een reactie